Ο αναπεσών, Μανουήλ Πανσέληνος, ι.Ναός Πρωτάτου Αγίου Όρους, τέλη 13ου αιώναΕικονογραφικός τύπος, που αναπαριστά τον Ιησού Χριστό ως μικρό παιδί, ξαπλωμένο σε λίκνο, το οποίο συμβολίζει την εκπλήρωση της μεσσιανικής προφητείας που βρίσκεται στους στίχους 9-12 του 49ου κεφαλαίου του βιβλίου της Γενέσεως. Στους αυτούς ο πατριάρχης Ιακώβ εξαγγέλλει την προφητεία που αφορά το μέλλον της φυλής του Ιούδα, από την οποία θα προέλθει ο Μεσσίας και έτσι προμηνύει την έλευση, το Πάθος και την Ανάσταση του.
Σύμφωνα με τη διήγηση αυτή, ο πατριάρχης Ιακώβ, ενώ ζούσε τις τελευταίες στιγμές της ζωής του στην Αίγυπτο, όπου είχε μεταβεί για να συναντήσει το χαμένο του γιο Ιωσήφ (Γεν. 46,28-34) και προαισθανόμενος το θάνατό του, συγκέντρωσε τα παιδιά του για να τους αποκαλύψει την μετέπειτα πορεία του καθενός, καθώς και την εξέλιξη των δώδεκα φυλών, των οποίων υπήρξαν πρόγονοι και γεννήτορες.
Αρχικά αφού «παραμερίστηκαν» ο Ρουβήν ο πρωτότοκος και οι δυο επόμενοι γιοι του Ιακώβ, Συμεών και Λευί, ήρθε η σειρά του τετάρτου γιου του Ιακώβ, του Ιούδα, για να δεχτεί την ευλογία του πατέρα του. Όμως ο Ιούδας δεν επρόκειτο να λάβει μια απλή ευλογία, αλλά μια πλούσια, η οποία προέλεγε το μέλλον της φυλής του δίνοντας της έτσι μια εξέχουσα θέση έναντι των υπολοίπων, διότι από τη φυλή αυτή επρόκειτο να προέλθει ο Μεσσίας Χριστός όπως πληροφορεί ο ευαγγελιστής Ματθαίος στον πρόλογο του Ευαγγελίου του (Ματθ. 1,1-17).
Σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο, οι στίχοι της βιβλικής διήγησης που περιέχουν την ευλογία του Ιακώβ: «αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος˙ τις εγερεί αυτόν; ουκ εκλείψει άρχων εξ Ἰούδα και ηγούμενος εκ των μηρών αυτού, έως εάν έλθη τα αποκείμενα αυτώ ουκ εκλείψει άρχων εξ Ιούδα και ηγούμενος εκ των μηρών αυτού, έως εάν έλθη τα αποκείμενα αυτώ, και αυτός προσδοκία εθνών δεσμεύων προς άμπελον τον πώλον αυτού και τη έλικι τον πώλον της όνου αυτού· πλυνεί εν οίνω την στολήν αυτού και εν αίματι σταφυλής την περιβολήν αυτού· χαροποιοί οι οφθαλμοί αυτού από οίνου, και λευκοί οι οδόντες αυτού η γάλα» (Γεν. 49,9-12) προμηνύουν όλα όσα αφορούν τον Ιησού Χριστό (P.G. 54,574).
Αν όμως από τους στίχους της προφητείας αυτής απομονωθούν οι φράσεις «αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος» και «τις εγερεί αυτόν;» τότε παρατηρείται ότι, η προφητεία που αφορά τον αναπεσόντα λέοντα αναφέρεται στο σωτήριο Πάθος του Κυρίου και την ζωηφόρο του Ανάσταση. Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας Ωριγένη (P.G. 12,145), Κύριλλο Αλεξανδρείας (P.G. 69,353) και Ιωάννη Χρυσόστομο (P.G. 54,574), στη φράση του Ιακώβ «αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος» προαναγγέλλεται ο εκούσιος σταυρικός θάνατος και η θεόσωμος Ταφή του Κυρίου Ιησού Χριστού.
Σε κάποιες περιπτώσεις ο Ιησούς απεικονίζεται να κοιμάται με ανοικτούς τους οφθαλμούς. Αυτό είναι πιθανώς επηρεασμένο από την υμνολογία του Μεγάλου Σαββάτου: «αναπεσών κεκοίμησαι ως λέων, τις εγερεί σε, βασιλεύ; Αλλ' ανάστηθι αυτεξουσίως ο δους εαυτόν υπέρ ημών εκουσίως.»
Η απεικόνιση του Αναπεσόντος βρίσκεται σε πολλούς ναούς στο Άγιο Όρος (π.χ. στο Πρωτάτο, έργο αποδιδόμενο στον Μανουήλ Πανσέληνο), στον Μυστρά, και σε μονές στην Ελλάδα και αλλού, όπως στη Μονή Μεταμορφώσεως Μετεώρων (τοιχογραφία του 15ου αιώνα).
Ο αναπεσών, Καθολικό της Ιεράς Μονής Μεγάλου Μετεώρου
Πηγές: https://www.pemptousia.gr/2013/09/leon-o-anapeson/
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%83%CF%8E%CE%BD
