Η Γέννηση του Χριστού - Γεώργιος Κόρδης

 

Η Γέννηση του Χριστού

Η Γέννηση του Χριστού στην Τέχνη

Η Γέννηση του Χριστού (1665-1670), Bartolomé Esteban Murillo

Η πιο παλιά ακέραιη βυζαντινή παράσταση της Γεννήσεως βρίσκεται στην εκκλησία της Παναγίας του Άρακος στην Κύπρο

 

Τοιχογραφία Γέννησης 12ος αιώνας
 

Στην εκκλησία της Παναγίας του Άρακος, που εικονογραφήθηκε περί το 1192 μ.Χ., σώζεται, σύμφωνα με τον βυζαντινολόγο, δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, η πιο παλιά ακέραιη παράσταση της Γεννήσεως στην Κύπρο.

Η Aγία του Χριστού Γέννησης, η οποία κατά τον Μέγα Βασίλειο αποτελεί «κοινή εορτή πάσης της κτίσεως και την γενέθλιο ημέρα της ανθρωπότητας», αποτελεί μια από τις πιο συχνές σκηνές στην τέχνη των ορθοδόξων εκκλησιών σ' ολόκληρο τον κόσμο. Η Γέννηση του Θεανθρώπου απεικονίζεται όχι μόνο σε εντοίχια ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, φορητές εικόνες και μικρογραφίες χειρογράφων, αλλά και σε άλλα είδη τέχνης εκτός από τη ζωγραφική, όπως σε χρυσοκεντήματα, σε είδη αργυροχοΐας και ξυλόγλυπτα, όπου με άλλα μέσα και χωρίς τη δυνατότητα της απόδοσης λεπτομερειών, που έχει ο χρωστήρας δίνεται με πιο απλοποιημένο τρόπο το μήνυμα των Χριστουγέννων.

«Η Παρθένος σήμερον τον υπερούσιον τίκτει, και η γη το Σπήλαιον, τω απροσίτω προσάγει Άγγελοι μετά Ποιμένων δοξολογούσι. Μάγοι δε μετά αστέρος οδοιπορούσι». Το Χριστουγεννιάτικο κοντάκιο θέτει ήδη το θείο συμβάν μέσα από το λόγο.

Η Γέννηση, τοιχογραφία (15ος αιώνας). Μονής Αντιφωνητή Η Μονή βρίσκεται στην επαρχία Κυρήνειας. Συλήθηκε ,όπως και άλλοι ναοί από τον Αϊντίν Ντικμέν. Η φωτογραφία είναι πριν το 1974.

Η κτίση συμμετέχει στο μυστήριο της Γεννήσεως του Θεού, γύρω από τη φάτνη του Θεανθρώπου. Όλα τα κτίσματα σκύβουν εκστατικά και προσφέρουν δείγματα ευλάβειας: «οι Άγγελοι τον ύμνον, οι ουρανοί τον Αστέρα, οι Μάγοι τα δώρα, οι Ποιμένες τα θαύμα, η γη το σπήλαιον, η έρημος τη φάτνην, ημείς δε Μητέραν Παρθένον». Προστίθενται, ακόμα, τα ζώα, τα φυτά, που εκπροσωπούν το ζωικό και φυτικό βασίλειο.

Σύμφωνα με την δρα Δήμητρα Παπανικόλα-Μπακιρτζή, διευθύντρια του Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας, και τον δρα Χριστόδουλο Χατζηχριστοδούλου, λειτουργό του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Κύπρου, σε βραχώδες τοπίο εικονίζεται σπήλαιο με τη Θεοτόκο πάνω σε στρωμνή και το Χριστό δίπλα της σπαργανωμένο σε φάτνη. Έξω από το σπήλαιο διαδραματίζονται διάφορες σκηνές, που συνδέονται με το γεγονός της Γεννήσεως. Οι ποιμένες δέχονται από τους αγγέλους το χαρμόσυνο άγγελμα. Οι σοφοί Μάγοι από την Ανατολή, Βαλτάσαρ, Μελχιόρ και Γάσπαρ έρχονται καθοδηγούμενοι από τον αστέρα να προσφέρουν τα πολύτιμα δώρα τους, χρυσό και λίβανο και σμύρνα, στο νεογέννητο Θείο Βρέφος.

Στο κάτω μέρος της παράστασης της Γεννήσεως εικονίζονται δύο ακόμα σκηνές, παρμένες από την Ιερά Παράδοση. Αριστερά ο Ιωσήφ καθισμένος κοιτάζει σκεπτικός και εκστατικός την εκ Παρθένου Γέννηση του Θεανθρώπου. Δεξιά απεικονίζεται το πρώτο λουτρό που δέχεται ο Χριστός ως βρέφος.

Η στάση της Παναγίας δηλώνει δογματικές αντιλήψεις. Η Παναγία εικονίζεται άλλοτε καθισμένη κοντά στη φάτνη, άλλοτε ανακεκλιμένη, άλλοτε γονατιστή και πιο σπάνια να θηλάζει. Στις περιπτώσεις που η Παναγία εικονίζεται να κάθεται δείχνοντας ότι δεν πέρασε τις ωδίνες του τοκετού τονίζεται η θεία προέλευση του Χριστού από την Παρθένο Μητέρα Του.

Τέτοια περίπτωση, σημειώνουν οι κα Μπακιρτζή και κ. Χατζηχριστοδούλου, είναι η απεικόνιση της Παναγίας στη σκηνή της Γεννήσεως στην εκκλησία της Παναγίας του Μουτουλλά, κοντά στην οροσειρά του Τροόδους. Οι περισσότερες ωστόσο παραστάσεις δείχνουν την Παναγία ξαπλωμένη σε στρωμνή να ξεκουράζεται, αποδεικνύοντας την ανθρώπινη φύση του Χριστού, την ενανθρώπιση του θείου και την πραγματικότητα του γεγονότος.

Γύρω από το κεντρικό θέμα με την Παναγία και τον Χριστό, η απεικόνιση συμβάντων με μη ιερά πρόσωπα δίνει την ευχέρεια στον τεχνίτη να αποδώσει χαριτωμένες βουκολικές κυρίως σκηνές και να αποτυπώσει με αφέλεια και ρεαλισμό στοιχεία και στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής.

Φορητή εικόνα από το χωριό Πελέντρι - 14ος αιώνας

Μέσα από τις απεικονίσεις της Γεννήσεως μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την πορεία της βυζαντινής τέχνης και ειδικότερα της ζωγραφικής στην Κύπρο, επισημαίνουν οι δύο επιστήμονες. Όπως εξηγούν κατά τον 11ο και 12ο αιώνα «η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Κωνσταντινούπολης και έχει στενές σχέσεις με αυτή»

Αυτοκράτορες και υψηλά ιστάμενοι αξιωματούχοι γίνονται ιδρυτές μονών και αναλαμβάνουν τη δαπάνη ανέγερσης και τοιχογράφησης εκκλησιών. Κωνσταντινουπολίτες ζωγράφοι έρχονται να ιστορήσουν ναούς και μοναστήρια. Ανάμεσα τους ζωγραφισμένη στα 1192 και η εκκλησία της Παναγίας του Άρακος, στην οποία σώζεται η πιο παλιά ακέραιη παράσταση της Γεννήσεως στην Κύπρο. Η υστεροκομνήνεια παράδοση επιβιώνει στην Κύπρο και μετά την κατάληψή της από τους Σταυροφόρους στα 1911.

Παράλληλα, η Κύπρος αποκομμένη από την τέχνη της πρωτεύουσας δέχεται επιδράσεις από την Ανατολή και τη λεγόμενη σταυροφορική τέχνη. Δείγμα της ζωγραφικής αυτής είναι τοιχογραφίες στην εκκλησία της Παναγίας του Μουτουλλά (1280).

Κατά τον 14ο αιώνα οι επαφές με το Βυζάντιο αποκαθίστανται εν μέρει και η ζωγραφική της Κύπρου γνωρίζει την παλαιολόγεια τέχνη.

Εξάλλου, Κύπριοι σπουδάζουν στην Ιταλία και γνωρίζουν την τέχνη και τις αντιλήψεις της Αναγέννησης. Τις σχέσεις αυτές μαρτυρεί σειρά τοιχογραφιών, όπως αυτές στο παρεκκλήσιο του Ακαθίστου Ύμνου στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή, στον Καλοπαναγιώτη, γύρω στα 1500.

  

Από την Παναγία Καλαβασού, 1784

Στο β΄μισό του 15ου αιώνα αναπτύσσεται η Κυπριακή Σχολή ζωγραφικής, η οποία διατηρεί αφενός τη μακροχρόνια παράδοση της βυζαντινής ζωγραφικής και αφετέρου αφομοιώνει τις επιδράσεις της ιταλικής τέχνης. Η τέχνη αυτή έδωσε μεγάλο αριθμό τοιχογραφιών και φορητών εικόνων σ΄ ολόκληρη την Κύπρο. Μεταξύ αυτών οι τοιχογραφίες του καθολικού της Μονής Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο, οι τοιχογραφίες στην εκκλησία του Σταυρού του Αγιασμάτι στην Πλατανιστάσα, της εκκλησίας της Παναγίας στο Παλαιχώρι και άλλες.

Η Ορθόδοξη κατ' Ανατολάς Εκκλησία χρησιμοποιεί ξύλινους φορητούς πίνακες με θρησκευτικές παραστάσεις, όπως τα επιστύλια, που τοποθετούσαν πάνω από το τέμπλο, οι φορητές εικόνες για το εικονοστάσι και το προσκυνητάρι.

Το θέμα της Γεννήσεως απαντάται σε επιστύλια, ήδη από τον 14ο αιώνα. Η δημιουργία των ψηλών ξυλόγλυπτων εικονοστασίων κατά τον 16ο αιώνα συμπεριέλαβε και εικόνες από τη ζωή του Χριστού, το Δωδεκάορτο. Ανάμεσα στις εικόνες της Γεννήσεως ξεχωρίζουν αυτές από τη Δερύνεια, το Κλωνάρι και το Κούρδαλι.

Στα 1571 η Κύπρος καταλαμβάνεται από τους Τούρκους και υπάγεται υπό το ίδιο καθεστώς με τον υπόλοιπο βυζαντινό κόσμο. Η βυζαντινή παράδοση επιβιώνει αναπτύσσοντας την τοπική μεταβυζαντινή τέχνη, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από εικόνες, χρυσοκεντήματα, έργα ξυλογλυπτικής και αργυροχρυσοχοΐας. Δείγμα ύστερης μεταβυζαντινής ζωγραφικής στην Κύπρο είναι οι τοιχογραφίες του καθεδρικού ναού του Αγίου Ιωάννου των ετών 1740-1750 στη Λευκωσία, όπως επίσης και σειρά φορητών εικόνων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

https://www.lifo.gr/now/world/i-pio-palia-akeraii-byzantini-parastasi-tis-genniseos-brisketai-stin-ekklisia-tis 

Η προσκύνηση των ποιμένων, Bartholome Esteban Murillo (1668)

Το άστρο της Βηθλεέμ

Θεολογική ερμηνεία της εικόνας της Γεννήσεως του Χριστού

Η Γέννηση του Χριστού (κουίζ)

Ιστορίες για μικρούς και μεγάλους από το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο - Η Γέννηση του Χριστού

 

Σήμερα ένας Σωτήρας γεννήθηκε για εσάς - Εικονική περιηγήση στην Πινακοθήκη Ουφίτσι της Φλωρεντίας

 Σήμερα ένας Σωτήρας γεννήθηκε για εσάς

Πατήστε στον παραπάνω σύνδεσμο για να περιηγηθείτε στην ομώνυμη έκθεση. Συμπεριλαμβάνονται, μεταξυ άλλων, έργα των Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Άλμπρεχτ Ντύρερ κ.ά.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η προσκύνηση των ποιμένων (1619-20), Gerrit van Honthorst, Πινακοθήκη Ουφίτσι, Φλωρεντία

Ο Λόγος σάρξ εγένετο

http://www.pemptousia.gr/analekta_issues/Analekta_DEC_2014_Logos-Sarx_fin/HTML/mobile/index.html#p=1

Το άστρο της Βηθλεέμ

 Σύνοδος πλανητών, σούπερ νόβα ή κομήτης;

Με το άστρο της Βηθλεέμ, που συνόδευσε το μεγάλο γεγονός της Γέννησης του Χριστού και φώτισε το σπήλαιο αλλά και τις καρδιές εκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη, ασχολήθηκαν τους τελευταίους αιώνες ορθόδοξοι πατέρες και ιερά πρόσωπα της Χριστιανοσύνης, προσεγγίζοντας κυρίως πνευματικά την εμφάνιση και τη σημασία του, αλλά και αστρονόμοι, που επιχείρησαν να διερευνήσουν το φαινόμενο επιστημονικά και να δώσουν απαντήσεις για την ταυτότητα ενός πρωτόγνωρου και σπάνιου ουράνιου σώματος.

Εδώ και περίπου 20 αιώνες οι αστρονόμοι, επικαλούμενοι αναφορές για το Άστρο της Βηθλεέμ μέσα από ιερά κείμενα της Χριστιανοσύνης, αντλούν πληροφορίες για να καταλήξουν σε συμπεράσματα για τις χρονολογίες και τις ιδιότητες του ουράνιου σώματος, ελπίζοντας να βρουν απαντήσεις στο «ανεξήγητο φαινόμενο».

Στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο υπάρχει ολοκληρωμένη περικοπή με αναλυτική αναφορά στο Άστρο της Βηθλεέμ. Ο Ιγνάτιος ο Θεοφόρος (35-107 μ.Χ.), μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη, μιλάει για το Άστρο, όπως επίσης και ο Άγιος Νεκτάριος της Αίγινας. Εκτενείς αναφορές βρίσκουμε στα κείμενα του ιεράρχη της Ορθόδοξης Εκκλησίας Ιωάννη Χρυσόστομου, ο οποίος, μάλιστα, μιλάει για τις φυσικές ιδιότητές τους.

Μέσα από πλήθος αναφορών καταλήγει πως πρόκειται για υπερφυσικές δυνάμεις που πήραν τη μορφή αστέρα, καθώς περιγράφει πως δεν είναι δυνατό να υπάρχει ουράνιο σώμα που να έχει τέτοια πορεία, δηλαδή να κινείται από την Περσία προς τα Ιεροσόλυμα και σε τόσο χαμηλή τροχιά. Στην Παλαιά Διαθήκη, εξάλλου, αναφέρεται ότι το Άστρο του Θεού θα είναι η απαρχή μίας νέας εποχής.

Γνωρίζοντας τις αναφορές των ιερών κειμένων για ένα σπουδαίο γεγονός, οι Μάγοι με τα δώρα, που ήταν οι αστρονόμοι της εποχής, ξεκίνησαν ένα ταξίδι αναζήτησης που συνέχισαν και οι μετέπειτα αστρονόμοι. «Με βάση το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, ο αστέρας έγινε ορατός από πολλούς ανθρώπους και όχι μόνο από τους αστρονόμους της εποχής.

Αυτή είναι μία από τις ιδιότητές του, ότι ήταν εμφανές και ορατό σε όλους» τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Αστρονομίας του ΑΠΘ, Σταύρος Αυγολούπης, επιχειρώντας να παραθέσει τις βασικότερες από τις επιστημονικές υποθέσεις για την ύπαρξη του Άστρου της Βηθλεέμ, από την απαρχή τους μέχρι σήμερα, και τους λόγους για τους οποίους εκπίπτουν αυτές οι θεωρίες.

Παράλληλα, αναφέρεται στην προσέγγιση της χρονολογίας Γέννησης του Χριστού, με βάση ιστορικά γεγονότα που συνέπεσαν με τη Γέννηση και βοήθησαν τους αστρονόμους να αναζητήσουν με περισσότερη ακρίβεια τα ουράνια φαινόμενα εκείνης της περιόδου.

Σύμφωνα με τον κ. Αυγολούπη, ακολουθώντας την πορεία των Μάγων, με βάση πάντα τις πληροφορίες των θρησκευτικών κειμένων, καταλήγουμε και σε άλλα συμπεράσματα για τις ιδιότητες του Αστέρα: Είχε μεγάλη διάρκεια (το ταξίδι τους διήρκησε μερικούς μήνες και σε αυτό το διάστημα το Άστρο ήταν εμφανές), εξαφανίστηκε για λίγο, όταν οι Μάγοι έφτασαν στα Ιεροσόλυμα για να συναντήσουν τον βασιλιά Ηρώδη, αλλά επανεμφανίστηκε όταν συνέχισαν την πορεία τους προς την Βηθλεέμ.

Σύνοδος πλανητών, σούπερ νόβα ή κομήτης;

Ο Γερμανός αστρονόμος, Γιοχάνες Κέπλερ, στηριζόμενος σε ιστορικά βεβαιωμένες διαπιστώσεις για τη χρονολογία γέννησης του Ιησού, γύρω στο 6 ή 7 π.Χ. (και όχι στο 1 μ.Χ. όπως υπολογίζει το χριστιανικό ημερολόγιο), αναζήτησε ένα μεγάλο ουράνιο σώμα που να έχει τις παραπάνω ιδιότητες μίας μάλλον αφύσικης πορείας, να διαρκεί μερικούς μήνες, να εξαφανίζεται και να επανεμφανίζεται, να είναι λαμπερό και σπάνιο.

Διαπίστωσε ότι πράγματι το 7 π.Χ. υπήρξε μία σύνοδος πλανητών (Κρόνου και Δία) στον αστερισμό των Ιχθύων. Κατά την εβραϊκή παράδοση, ο Κρόνος είναι ο προστάτης του Ισραήλ και ο Δίας προστάτης των βασιλιάδων. Το ότι συνέβη στον αστερισμό των Ιχθύων σημαίνει ότι κάποιο γεγονός θα συνέβαινε στην Παλαιστίνη.

«Η θεωρία αυτή του Κέπλερ απορρίπτεται, γιατί η σύνοδος δύο ή περισσότερων πλανητών είναι ένα συχνό φαινόμενο. Δεν εξηγούσε, λοιπόν, τη σπανιότητα του φαινομένου, ούτε έδειχνε την κατεύθυνση του αστέρα. Εξάλλου, πολύ γρήγορα έληξε και η σύνοδος του Κρόνου με τον Δία, άρα δεν εξηγούσε ούτε τη διάρκεια μηνών του αστέρα της Βηθλεέμ» σημειώνει ο κ. Αυγολούπης.

Η επόμενη θεωρία του Κέπλερ ήταν η υπόθεση ενός υπερκαινοφανούς αστέρα (σούπερ νόβα). Αφορμή στάθηκε η προσωπική εμπειρία του Κέπλερ να δει έναν σούπερ νόβα στον αστερισμό του Οφιούχου το 1604. Το μέγεθος και η λάμψη αυτού του φαινομένου τον οδήγησαν να υποθέσει ότι μπορεί και το Άστρο της Βηθλεέμ να ήταν κάτι παρόμοιο.

«Η εμφάνιση ενός υπερκαινοφανούς αστέρα είναι ένα συνταρακτικό θέαμα. Πρόκειται για τον βίαιο θάνατο ενός αστέρα, που εκπέμπει τόσο φως ώστε να λάμπει και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η λάμψη του υπολογίζεται όσο 200 δισεκατομμύρια αστέρια, δηλαδή όσο όλα τα αστέρια του γαλαξία μας» σχολιάζει ο καθηγητής του ΑΠΘ, αλλά εξηγεί ότι «η θεωρία αυτή καλύπτει τη σπανιότητα και το εντυπωσιακό των ιδιοτήτων του αστέρα της Βηθλεέμ, αλλά όχι την κατεύθυνση και τη διάρκεια, καθώς η εμφάνιση ενός σούπερ νόβα δεν διαρκεί περισσότερο από έναν μήνα».

Η θεωρία που θέλει τον Αστέρα της Βηθλεέμ να είναι κομήτης, όπως είχε υποστηρίξει ο Ωριγένης, και πάλι απορρίπτεται. «Και σε αυτήν την περίπτωση δεν συμπίπτουν οι ιδιότητες της κατεύθυνσης και της διάρκειας (η πορεία του κομήτη διαρκεί μερικούς μήνες), αλλά ούτε και της σπανιότητας, αφού η εμφάνιση κομήτη είναι συχνό αστρονομικό φαινόμενο. Εξάλλου, η εμφάνιση ενός κομήτη δεν οιονεί κάποιο ευχάριστο γεγονός, όπως το συμβάν της Γέννησης, το αντίθετο, ταυτίζεται με άσχημα γεγονότα, όπως οι φυσικές καταστροφές» παρατηρεί ο κ.Αυγολούπης.

Οι μέχρι σήμερα εργασίες των αστρονόμων να προσδιορίσουν την προέλευση του Αστέρα της Βηθλεέμ μάλλον πέφτουν στο κενό ή τουλάχιστον οι όποιες θεωρίες, δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν επιστημονικά, σύμφωνα με τον καθηγητή Αστρονομίας του ΑΠΘ, ο οποίος παραθέτει αυτούσιο το συμπέρασμα μίας εργασίας φοιτητών στο μάθημα Αστρονομίας: «Καμία από τις αστρονομικές επεξηγήσεις δεν ικανοποιεί πλήρως. Σημασία έχει ότι όταν ο ήλιος ανέτειλε το άλλο πρωί φώτισε έναν κόσμο που ποτέ πια δεν θα ήταν όπως πριν.

Η πίστη είναι το σπουδαιότερο τόλμημα του ανθρώπου μπροστά σε εκείνο που δεν καταλαβαίνει ο νους του. Σε λίγες μέρες θα νιώσουμε βαθιά ταπεινωμένοι μπροστά στο θείο μυστήριο, στο θαύμα και θα υποταχθούμε πλήρως σε αυτό. Μόνο όταν τα μάτια της ψυχής μας βιώσουν το μυστήριο της ενανθρώπισης του Λόγου, τότε θα δούμε το Άστρο της Βηθλεέμ να έχει διαχρονικότητα στις ψυχές μας και το ανέσπερο φως του να φωτίζει την υπόστασή μας για πάντα».

Η χρονολογία Γέννησης του Χριστού

Οι επιστήμονες προσδιορίζουν την χρονολογία Γέννησης του Χριστού περίπου στο 6 ή 7 π.Χ., λαμβάνοντας υπόψη ιστορικά δεδομένα για τη ζωή γνωστών προσώπων της εποχής, αλλά και γεγονότων που συνδέονται με τη Γέννηση. Μία από τις βασικότερες αναφορές είναι ο θάνατος του βασιλιά Ηρώδη, το 4 π.Χ. αλλά και η διαταγή του να σφαχθούν όλα τα παιδιά, ηλικίας κάτω των δύο ετών (4 + 2 = 6).

Επίσης, η απογραφή των Εβραίων που έγινε για πρώτη φορά από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Οκταβιανό Αύγουστο και με υποτελή βασιλιά των Εβραίων τον Ηρώδη, συνέπεσε με τη Γέννηση του Χριστού. «Εγένετο δε», γράφει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «εν ταις ημέραις εκείναις εξήλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην. Αύτη η απογραφή πρώτη εγένετο ηγεμονεύοντος της Συρίας Κυρηνίου» (Κυρήνιος λεγόταν ο τότε Ρωμαίος γενικός διοικητής της Συρίας). Ο Κυρήνιος είναι γνωστό ότι πέθανε το 8 π.Χ. Εκείνα τα χρόνια της απογραφής έφτασε η Παναγία στην Βηθλεέμ.

«Το χρονολογικό λάθος της Γέννησης ανήκει στον μοναχό Διονύσιο τον μικρό, που έφτιαξε το χριστιανικό ημερολόγιο, σύμφωνα με το οποίο ο Χριστός γεννήθηκε το 1 μ.Χ. Αντί να βάλει τη Γέννηση του Χριστού εφτά χρόνια αργότερα, την τοποθέτησε εφτά χρόνια νωρίτερα» υποστηρίζει ο κ. Αυγολούπης.

 Πηγή: https://www.tanea.gr/2017/12/20/science-technology/i-pragmatiki-istoria-pisw-apo-to-astro-tis-bithleem/
 Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, 20 Δεκεμβρίου 2017

Το μουσείο των φατνών στην Ρώμη

https://www.romeingreek.eu/?p=15441

Hic de Virgine Maria Jesus Christus natus est

Η ιστορία του Ναού της Γεννήσεως στη Βηθλεέμ

Ανέβηκε δε και ο Ιωσήφ από την Ναζαρέτ της Γαλιλαίας εις την Ιουδαίαν, εις την πόλιν τον Δαυΐδ, η οποία ωνομάζετο Βηθλεέμ, επειδή κατήγετο από το γένος και την οικογένειαν του Δαυΐδ. Επήγε δε να απογραφή μαζή με την Μαριάμ, την μνηστευομένην με αυτόν γυναίκα, η οποία ήτο έγκυος. Συνέβη δε όταν αυτοί ήσαν εκεί, συνεπληρώθησαν αι ημέραι, δια να γεννήση αυτή. Και εγέννησε τον πρώτον και μόνον υιόν της και τον εσπαργάνωσε και τον έβαλεν εις φάτνην, διότι δεν υπήρχε δι’ αυτούς τόπος στο πανδοχείον να παραμείνουν (επειδή τούτο είχε καταληφθή ενωρίτερα από τους Ιουδαίους, που κατήγοντο από την Βηθλεέμ και είχαν έλθει εκεί να απογραφούν. Και έτσι από αυτήν ακόμη την νηπιακήν του ηλικίαν ο Κυριος δεν είχέ που να κλίνη την κεφαλήν).

Κατά Λουκά, 2: 4–7 

Στέκεσαι στη μέση της κεντρικής πλατείας της Βηθλεέμ, στην πλατεία Μανγκέρ. Από παντού ξεπροβάλλουν ψηλά τείχη σαν οχυρά. Στο βόρειο μέρος ο Καθολικός Ναός της Αγίας Αικατερίνης και το μοναστήρι των Φραγκισκανών. Στο νοτιοανατολικό μέρος το ελληνορθόδοξο μοναστήρι και ένα μικρό εκκλησάκι της κοπτικής κοινότητας. Στο νοτιοδυτικό μέρος η αρμένικη εκκλησία. Οι εκκλησίες και τα μοναστήρια ακοίμητοι φρουροί της περιουσίας τους: του Ναού της Γεννήσεως..
Ο Ναός της Γεννήσεως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και αρχαιότερα μνημεία της Χριστιανοσύνης. Χιλιάδες κόσμου συρρέουν αυτές τις ημέρες για να προσκυνήσουν και να βιώσουν το θαύμα στο σημείο όπου κατά τις γραφές γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός. Αρχιτεκτονικά, ο σημερινός Ναός της Βηθλέεμ αποτελεί μία κατασκευή βυζαντινού τύπου και δημιουργήθηκε από τον Αυτοκράτορα Ιουστινιανό. Ο βυζαντινός ναός χτίστηκε επάνω στα ερείπια της εκκλησίας όπου είχε ανεγείρει ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος και η μητέρα του Ελένη το πρώτο μισό του 4ου αιώνα μ.Χ. Μέχρι τότε το σημείο ήταν άμεσα συνδεδεμένο με παγανιστικές παραδόσεις και συγκεκριμένα με το θεό Ταμούζ, έναν αρχαίο θεό της Μεσοποταμίας ο οποίος προστάτευε τους ποιμένες.
Η πύλη που οδηγεί στο κύριο μέρος του Ναού αναγκάζει όλους τους πιστούς κι επισκέπτες να σκύψουν και να χαμηλώσουν το κεφάλι. Για αυτό το λόγο, ονομάζεται και Πύλη της Ταπεινότητας. Στην πραγματικότητα όμως, το ύψος της εισόδου απέτρεπε τους πιστούς από το να βάζουν τα ζώα τους μέσα στο Ναό και να κοιμούνται εκεί για νύχτες.
Το 385 μ.Χ. θα φτάσει στη Βηθλεέμ ο Άγιος Ιερώνυμος, Λατίνος θεολόγος και διανοούμενος. Μαζί του η Παύλα η οποία καταγόταν από μία πλούσια οικογένεια της Ρώμης και μαζί με την κόρη της χρηματοδοτούσαν τις χριστιανικές κοινότητες και την ανάπτυξη τους. Εκεί όλοι μαζί, θα δημιουργήσουν την αρχή της μοναστικής ζωής στη Βηθλεέμ. Αρχικά, δημιουργούν ένα μοναστήρι για άνδρες ενώ στην πορεία δίνουν ζωή στην αντίστοιχη γυναικεία κοινότητα. Στη Βηθλεέμ ο Άγιος Ιερώνυμος ολοκληρώνει τη Βουλγάτα (Vulgate), δηλαδή τη λατινική μετάφραση της Αγίας Γραφής μετά από απαίτηση του Πάπα Δάμασου Α΄.
O Ναός της Βηθλεέμ καταστράφηκε σχεδόν σε όλες τις κατακτήσεις της πόλης. Σε όλες εκτός από μία: στην περσική εισβολή του 614 μ.Χ. Ορισμένοι αποδίδουν αυτό στην εικαστική απεικόνιση των Τριών Μάγων με τα Δώρα. Σύμφωνα με πηγές του Μεσαίωνα τα χαρακτηριστικά των Μάγων θύμιζαν τα περσικά και έτσι ο τότε Πέρσης ηγεμόνας δε θέλησε να τα καταστρέψει.
25 χρόνια αργότερα η περιοχή θα έρθει στα χέρια των Αράβων. Η πολιτική τους απέναντι στους χριστιανούς είναι εξαιρετικά ανεκτική. Μάλιστα, το 638 μ.Χ. ο χαλίφης Ομάρ προσευχήθηκε μέσα στο Ναό της Βηθλεέμ με κατεύθυνση προς τη Μέκκα. Αμέσως μετά ο Ναός έγινε ένα μέρος προσευχής και για τους μουσουλμάνους χωρίς όμως να παρεμποδίζεται ποτέ η ελεύθερη λατρεία και προσευχή του χριστιανικού κόσμου.
Στη διάρκεια των Σταυροφοριών, οι Σταυροφόροι “απελευθερώνουν” το Ναό αλλά παράλληλα αυξάνουν και την εχθρότητα των Μουσουλμάνων. Οι ίδιοι θέλοντας να δείξουν τη σημασία που έχει για αυτούς ο Ναός της Γεννήσεως, τον χρησιμοποίησαν έτσι ώστε να τελέσουν εκεί τη στέψη του Βαλδουίνου Α΄της Ιερουσαλήμ και μάλιστα την Παραμονή των Χριστουγέννων του έτος 1100μ.Χ.
Με την πάροδο των ετών, οι Σταυροφόροι και οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες επενδύουν στη διακόσμηση του Ναού με εξαιρετικές εικονογραφίες και σκαλιστά αριστουργήματα. Ήταν από τις ελάχιστες φορές που η Δύση και η Ανατολή συνεργάστηκαν αρμονικά έτσι ώστε να αναδείξουν τη σημασία του Ναού για τις ρίζες της Χριστιανοσύνης. Οι πυλώνες του Ναού είναι διακοσμημένοι με απεικονίσεις Αγίων από τη δυτική και ανατολική παράδοση ενώ φράσεις από τις Γραφές υπάρχουν στα λατινικά και στην Ελληνιστική Κοινή.
Προχωρώντας στο σπήλαιο του Ναού, δεν έχουν αλλάξει πολλά από τον 12ο αιώνα όπου πήρε και την τελική του μορφή. Μικρά σκαλάκια μας κατεβάζουν στη σπήλαιο ενώ ένα άστρο με 14 ακτίνες και φτιαγμένο από ασήμι μας καλωσορίζει στο έδαφος. Hic de Virgine Maria Jesus Christus natus est, δηλαδή εδώ είναι όπου η Παρθένος Μαρία γέννησε τον Ιησού Χριστό. Με την πάροδο των αιώνων το φως και η ζέστη των κεριών στο σπήλαιο καταστρέφουν τις διακοσμήσεις του σπηλαίου. Άλλωστε είναι και η μόνη πηγή φωτισμού εκεί χαμηλά..
Η άφιξη των δυνάμεων του Σαλαντίν τερμάτισε τη χρυσή εποχή της Βηθλεέμ και της Χριστιανοσύνης. Η πόλη δεν ήρθε ξανά σε χριστιανικά χέρια παρά μόνο για μία εξαιρετικά σύντομη περίοδο τον 14ο αιώνα. Από εκεί και πέρα, η Βηθλεέμ θα αλλάξει αρκετούς κατακτητές με τους Οθωμανούς να την κατέχουν από το 1517 και για 4 αιώνες. Οι αντιπαλότητες ανάμεσα στις χριστιανικές εκκλησίες έτσι ώστε να υπερισχύσουν στη διοίκηση του Ναού βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στις σχέσεις τους με τους Οθωμανούς. Η κατάσταση γύρω από τη διοίκηση του Ναού είχε να κάνει κυρίως με τα πολιτικά και διεθνή κίνητρα και συμφέροντα των Οθωμανών. Φυσικά, δεν έλειψαν οι εντάσεις και οι βιαιότητες ανάμεσα στις χριστιανικές εκκλησίες,δηλαδή ανάμεσα στην αρμένικη εκκλησία, στην καθολική και στην ελληνορθόδοξη.
Το Τάγμα των Φραγκισκανών εκπροσωπεί την Καθολική εκκλησία από τα μέσα του 14ου αιώνα. Πλέον έχει δικαιοδοσία για το τέμπλο της Παρθένου Μαρίας στο σπήλαιο. Η ελληνορθόδοξη εκκλησία έχει δικαιοδοσία στο κυρίως μέρος του Ναού ενώ γύρω από την αρχαιότερη παρουσία στο Ναό έχουν σημειωθεί εντάσεις ανάμεσα στους Αρμένιους και στους Ελληνορθόδοξους.
Το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, οι Άγιοι Τόποι κι ένα μέρος της Συρίας περνούν στη διοίκηση της Αιγύπτου και του Μοχάμεντ Άλι. Οι Χριστιανοί της Βηθλεέμ άδραξαν αυτή την ευκαιρία και ξέσπασαν εναντίον των μουσουλμάνων γειτόνων τους. Μετά από τις αναταραχές, οι χριστιανοί “κυριάρχησαν” στην πόλη στρέφοντας τη δημογραφική ισορροπία υπέρ τους. Το 1917, οι Βρετανοί παίρνουν σειρά για να διοικήσουν την πόλη και να εξασφαλίσουν ισορροπίες γύρω από τον Ναό της Γεννήσεως. Από το 1922 έως το 1948, οι Βρετανοί διοικούν ενώ αμέσως μετά η Βηθλεέμ γίνεται μέρος της Ιορδανίας. Το 1967, μετά το τέλος του τρίτου Αραβοισραηλινού πολέμου, η Βηθλεέμ πέρασε στους Ισραηλινούς και μόνο το Δεκέμβριο του 1995 και ύστερα από μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις κατοχυρώθηκε στους Παλαιστίνιους.
Φυσικά, ο Ναός της Γεννήσεως δεν ήταν μόνο αντικείμενο διαμάχης και εντάσεων αλλά έπεσε και θύμα σεισμών, πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών. Όλα αυτά μαζί με την επίπονη σειρά διαδοχών της πόλης και του Ναού οδήγησαν σε μία εικόνα εγκατάλειψης του Ναού και άμεσης ανάγκης συντήρησης του. Μάλιστα, το 2012 η UNESCO ανακήρυξε το Ναό ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς κάτι το οποίο θα βοηθήσει στην προστασία του Ναού μελλοντικά.
Τα στοιχεία αντλήθηκαν από το αφιέρωμα “ Churches and Monasteries in Holy Land”, by David Rapp & Hanan Isachar.

Πηγή: https://www.huffingtonpost.gr/author/georgia-gleoudi/
26/12/2018

Τι θα πει Χριστούγεννα

Χριστούγεννα θα πει:

να ζεις με ελπίδα,
να δίνεις τα χέρια για συμφιλίωση,
να δέχεσαι ξένους,
να βοηθάς να γίνεται το καλό,
να σκουπίζεις δάκρυα.
Κάθε φορά που κάποιος
χαρίζει σε κάποιον αγάπη,
όταν η ανάγκη του δύστυχου
λιγοστεύει,
όταν οι καρδιές είναι
ευχαριστημένες
και ευτυχισμένες,
όταν κατεβαίνει ο Θεός από
τον ουρανό
και φέρνει φως:
τότε είναι Χριστούγεννα. 

από την Αϊτή

2000 μ.Χ.

Θα ξαναγεννηθείς στα ξώφυλλα

των εβδομαδιαίων περιοδικών
και των εφημερίδων.
Κορδέλες και ταινίες...
με κεφαλαία γράμματα,
θα διαφημίσουνε τα:
«Καλά Χριστούγεννα».
Εκατομμύρια κάρτες...
θα διαπλεύσουνε τα πέλαγα...
για να ευχηθούν τη γέννηση Σου.
Χορωδίες θα ψάλλουν
κατανυκτικά τροπάρια.
Και τα ραδιόφωνα θα μεταδίδουν
το «Αγια Νύχτα»...
Το βράδυ στα θέατρα θα διασκεδάσουμε...
Νυσταλέοι, έπειτα, θα χωθούμε
βιαστικοί στα κρεβάτια μας,
χωρίς κανένας μας να κοιτάξει
στο σκοτεινό ουρανό
μήπως και φάνηκε
το αστέρι των Μάγων... 

(επιλογή στίχων) Ελευθέριος Μάΐνας

Η Γέννηση του Χριστού στην Τέχνη

H Γέννηση του Χριστού

Η Γέννηση του Χριστού στην Τέχνη